Sıcaklık farkından kaynaklanan hava olayları

Seral Akbaba
Mayıs 6, 2018

SICAKLIK FARKINDAN KAYNAKLANAN HAVA OLAYLARI

*Hava koşulları, Dünya’nın Güneş ışınlarını alma durumuna ve hava küreyi oluşturan maddelere bağlıdır.

*Günden güne ve bölgeden bölgeye değişen bir özelliğe sahip olan hava olaylarını sıcaklık, yağış, rüzgâr, nem ve hava basıncı gibi değişik etkenler belirler. Özellikle rüzgârlar, atmosferdeki havanın Dünya çevresindeki hareketini kolaylaştırdığından hava olaylarını belirlerken oldukça önemlidir.

Rüzgarlar

*Yatay yönde meydana gelen hava hareketine rüzgâr denir. Geldikleri yerlerin sıcaklık koşullarını gittikleri yerlere de taşıyan rüzgârların oluşumunun temel sebebi basınç farkıdır. Rüzgâr oluşumu Dünya’mızın günlük dönüş hareketiyle sürekli devam eder.

*Rüzgârlar zaman zaman hız değiştirerek bazen sakin esen meltemler bazense insanı ürküten fırtınalar, kasırgalar hâline gelir. Hızları farklı olan rüzgârların çevrelerine olan etkileri de farklıdır. Rüzgârların çevrelerine olan etkilerini  “Beaufort (Bifort) Ölçeği”  tanımlar.

Hortumlar ve Kasırgalar:

*Sıcak hava alanlarında hızlı bir şekilde kendi ekseni etrafında dönen rüzgarların en küçüğüne şeytan kulesi, ortancasına hortum, en büyüğü ve en kuvvetlisine ise kasırga denir.

*Aşağısında sıcak ve nemli hava, yukarısında ise soğuk ve kuru hava bulunan yüzeyler üzerinde meydana gelen hortumlar, soğuk hava ile sıcak havanın dar bir alanda aniden yer değiştirmesi ile oluşur.

*Kasırgalar ise sadece suyun sıcak ve havanın nemli olduğu tropikal okyanuslarda oluşur. Bir kasırganın oluşabilmesi için öncelikle okyanus suyunun sıcaklığının en az 27 oC’a ulaşması gerekir. Su sıcaklığı bu seviyeye geldiğinde, okyanus yüzeyindeki ılık ve nemli hava konveksiyon yoluyla yükselmeye başlar. Bu havanın çevresinde girdap gibi dönen güçlü bir rüzgâr oluşur. Ardından yağmur bulutları toplanır ve fırtına patlar. Fırtınanın kasırga sayılması için rüzgârın en az 118 km/h’lik bir sürate ulaşması gerekir. Kasırga durgun bir merkezin çevresinde dev bir girdap gibi döner. Kasırgalar, hortumlara göre çok daha geniş alanlara yayılır; daha uzun ömürlü ve daha bölgesel olup yavaş hareket ederler.

Nem

*Havada bulunan su buharı havanın içerdiği nem miktarını belirler.

*Havadaki nem miktarı havanın bulunduğu yere ve sıcaklığa göre değişir. Havanın sıcaklığı arttıkça havadaki nem miktarı da artar.

*Soğuk havada nem yoğuşacağı için sıcak havaya oranla soğuk hava daha az nem içerir. Nemli hava yükselirken sıcaklığın düşmesiyle soğur ve bu durumda havadaki nem de yoğuşarak su damlacıkları haline gelir.

*Çok küçük su damlacıklarının yoğuşmasıyla oluşan yüzey bulutlarına sis denir. Yükseklerdeki bulutlar havanın soğumasıyla oluşurken sis soğuk olan yeryüzünün hemen üzerindeki havada bulunan su buharının yoğuşmasıyla meydana gelir.

Hava Olaylarının Sebebi

*Belli bir alanın üstündeki havanın normalden daha fazla sıkışması ile oluşturduğu basınç, yüksek hava basıncıdır. Bunun tersi olarak havanın normalden daha seyrek olması hâlinde yaptığı basınç ise alçak hava basıncıdır.

*Atmosferdeki alçak ve yüksek basınç alanları sıcaklık farklılıklarından ortaya çıkar. Isınan hava yükselir ve havayı oluşturan tanecikler daha soğuk alanlara doğru giderek oralarda birikir. Bir bölgede yüksek basınç varsa buradaki hava çevresindeki alçak basınç alanlarına doğru hareket eder. Bu şekilde, havanın yer değiştirmesiyle oluşan hareketi yani rüzgârı hissederiz.

Günlük ve Mevsimsel Sıcaklık Değişimleri:

*Dünyamız kendi ekseni etrafında dönerek bir yandan gece ve gündüzü oluşturmakta bir yandan da günlük sıcaklık farklarına neden olmaktadır.

* Dünya’nın dönme ekseninin eğik olması, her iki yarı kürede de bir yıl boyunca farklı mevsimleri meydana getirir. Dünya’nın eğik konumu hep aynı yana olduğundan bir yıl içerisinde Güneş ışınları bir Güney Yarı Küre’ye bir Kuzey Yarı Küre’ye dik olarak düşmektedir. Dolayısıyla bir yarı küre kış mevsimini yaşarken aynı anda diğer yarı küre yaz mevsimini yaşamaktadır.

Hava Olaylarının Yeryüzü Şekillerinin Oluşumuna ve Değişimine Etkisi

*Sıcaklık farkı, yağışlar ve rüzgarlar gibi hava olayları da yeryüzü şekillerini etkiler. Örneğin rüzgarlar bir yandan kum, kil, toz gibi parçacıkları havada taşırken bir yandan da daha büyük taş parçacıklarını birkaç santimetre hareket ettirerek yeryüzü şekillerini değiştirmektedir.

 

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

Fenadami❤com
Beta Sürüm
Geri Sayım Kodu

Üye OlŞifremi Unuttum